Nieuwe duurzaamheidswetgeving: de CSRD-richtlijn doet haar intrede

CSRD is de afkorting van ‘Corporate Sustainability Reporting Directive’. De CSRD-richtlijn is op 21 april 2021 door de Europese Commissie aangenomen. Wat is de CSRD-richtlijn? De CSRD-richtlijn verplicht duizenden bedrijven tot duurzaamheidsrapportage. Vanaf 2024/2025 moet een grote groep bedrijven verplicht gaan rapporteren over de milieu- en sociale impact van de bedrijfsactiviteiten en deze informatie laten toetsen door een accountant.

Het doel van de CSRD is de kwaliteit van informatie en transparantie over milieu– en sociale impact van bedrijven te vergroten en op die manier de transitie naar een duurzame economie – in lijn met het klimaatbeleid vanuit de EU, te ondersteunen.

De CSRD is een uitbreiding van de bestaande Europese richtlijn rondom duurzaamheidswetgeving, de NFRD uit 2018, welke voorschrijft dat:

Naast de NFRD is er ook nog de EED. De EED verplicht bedrijven om hun energiestromen in kaart te brengen. De CSRD-richtlijn is op dit alles een aanvulling en bovenal voor veel meer bedrijven van toepassing vanwege de brede criteria.

Dat bedrijven aan de slag moeten, meer moeten rapporteren en dat er ook aanvullende rapportagevereisten komen moge duidelijk zijn. Maar wat houdt de CSRD-rapportageplicht dan precies in? Wat dient er in een dergelijke rapportage te staan? Voorop gesteld: e.e.a. daaromheen is nog in ontwikkeling, maar de volgende aspecten dienen in elk geval benoemd te worden:

De CSRD-rapportage dient gekoppeld te worden met andere EU-regelgeving (SFDR en EU Taxonomy), beschikbaar te zijn in elektronisch format en, zoals hierboven al benoemd, dient de informatie getoetst te worden door een accountant.

De ESRS zijn rapporteerstandaarden die richtlijnen bieden aan organisaties die moeten rapporteren over duurzaamheid. Zo is het voor de CSRD-richtlijn verplicht om te rapporteren volgens de ESRS. De ESRS zijn zo samengesteld dat een organisatie de impact dat het heeft op milieu, sociale en bestuurlijke onderwerpen (de zogeheten ESG-categorieën) openbaar maakt in hun duurzaamheidsrapportages. Onder elk van deze categorieën vallen enkele milieu-thema’s die veelal meegenomen moeten worden in de duurzaamheidsrapportage. Echter, de ESRS eisen specifiek dat een milieu-thema meegenomen moet worden als het “dubbel materieel” is. Wat dat precies is, vertel ik hieronder.

Let op: De milieuthema’s die benoemd worden in de ESG-categorieën zijn over het algemeen belangrijk thema’s om mee te nemen, maar er zal altijd nog gekeken moeten worden naar de specifieke milieuthema’s die zich voordoen binnen jouw organisatie. Ga dus niet alleen maar uit van de thema’s uit de ESG-categorieën bij de materialiteitsanalyse.

Om te bepalen of een duurzaamheidsthema mee moet worden genomen in de duurzaamheidsrapportage wordt er bij de CSRD-richtlijn gekeken of het specifieke thema “materieel” is. Is dat het geval? Dan dient het thema meegenomen te worden in het verslag. Materialiteit is dus een criterium om te bepalen of een thema van speciaal belang is. Er zijn twee typen materialiteit:

Door duurzaamheidsthema’s te toetsen aan de hand van twee typen materialiteit, ben je er zeker van dat je een volledig beeld krijgt van de relatie tussen jouw organisatie en haar omgeving.

Impact materialiteit gaat over de feitelijke of potentiële invloed dat een bepaald milieuthema heeft – of kan hebben – op het milieu of op mensen. De tijdspanne waarin dit effect plaatsvindt is hierbij niet van belang, of het nu over één of tien jaar gebeurt maakt dus niet uit. Bovendien gaat het bij impact materialiteit om zowel positieve als negatieve effecten. Voorbeelden van thema’s met een mogelijk positief effect die onder materiële impact kunnen vallen zijn:

Thema’s die impact materieel zijn en een negatieve invloed hebben, kunnen bijvoorbeeld zijn:

Bij financiële materialiteit gaat het over de impact dat een duurzaamheidsthema heeft – of kan hebben – op de financiële situatie van jouw bedrijf. Ook hierbij kan het effect zich op zowel korte, middellange als lange termijn voordoen. Bovendien kan de impact ook bij financiële materialiteit zowel positief als negatief zijn. Voorbeelden van mogelijke financieel materiële thema’s met positieve impact:

Financieel materiële thema’s met een negatieve impact kunnen bijvoorbeeld zijn:

Kortom, het gaat bij impact materialiteit om de invloed die de omgeving (e.g. het duurzaamheidsthema) uitoefent op het milieu en/of de mens. En bij financiële materialiteit staat de impact die de omgeving heeft op de financiële situatie van het bedrijf centraal. Impact materialiteit wordt daarom ook wel het “inside-out” perspectief genoemd en financiële materialiteit het “outside-in” perspectief.

Let op: Of een thema daadwerkelijk als materieel moet worden beschouwd, is echter afhankelijk van zowel de ernst van de eventuele gevolgen als van de waarschijnlijkheid dat deze gevolgen daadwerkelijk plaats zullen vinden. Houd hier dus rekening mee bij het al dan niet meenemen van een milieuthema.

Zoals eerder gezegd, dienen organisaties die in 2024 aan de CSRD moeten voldoen, al in 2022 stappen te zetten om per 1 januari 2023 data te kunnen gaan verzamelen. Dat betekent dat er snel gekeken moet worden naar het op- of bijstellen van het duurzaamheidsbeleid en bijbehorende strategie en (monitoring en verbetering van) de duurzaamheidsprestaties. Als gevolg daarvan moeten bedrijven maatregelen treffen, processen en systemen inrichten voor dataverzameling o.b.v. duurzaamheidsindicatoren en ook de kwaliteit van de data borgen. Dit alles vormt de basis voor de rapportage.

Dat er een verplichting is moge duidelijk zijn, maar waar en hoe begin je als organisatie? Ons advies is om eerst in kaart te brengen wat de huidige processen, diensten, producten en systemen binnen je organisatie zijn en hoe groot de impact daarvan is op milieu- en duurzaamheid, wat hoge energiekosten veroorzaakt, wat verplicht is of problemen geeft met oog op wet- en regelgeving etc. Kortom, breng de prioriteiten in kaart en verschaf zo inzicht.

Nadat er inzicht is gecreëerd, kun je bijvoorbeeld een nulmeting (laten) uitvoeren. Van daaruit kun je na gaan denken over oplossingen: wat is interessant en wat is de beste optie? Neem daarin bijvoorbeeld mogelijke subsidieregelingen mee, maar het kan bijvoorbeeld ook interessant zijn om aan de slag te gaan met een managementsysteemnorm op gebied van milieu- en energiemanagement (denk aan ISO 14001, ISO 50001, CO2 Prestatieladder etc.). Dat borgt dat je enerzijds aan de slag gaat met energieprestaties, maar anderzijds ook kosteneffectief bezig kunt zijn. Want hoe dan ook, je gaat wijzigingen aanbrengen in de structuur van je organisatie om het potentieel van duurzaamheid zo volledig mogelijk te benutten.

Bovenstaande klinkt eenvoudig, maar kan in de praktijk knap lastig zijn. Zeker als je er niet eerder mee te maken hebt gehad. Om je op weg te helpen hebben we bij CertificeringsAdvies Nederland de duurzaamheidsscan ontwikkeld: een praktische tool waarmee jouw organisatie direct inzicht krijgt in relevante prestaties op gebied van duurzaamheid en de verbeterkansen die daaruit voortvloeien. Resultaat is een praktisch ingestoken rapport met advies over de te nemen stappen.

Mocht je al verder zijn en concreet aan de slag willen, al dan niet met behulp van een norm, zoals ISO 14001, ISO 50001 in of anders, of wil je juist advies over de te nemen stappen? Neem dan gerust contact met ons op. Onze milieuadviseurs helpen je graag op weg!